دکتر محمود بهزاد سال ۱۲۹۲ در رشت ديده به جهان گشود و در عصر روز پنجشنبه ۸ شهريور ۱۳۸۶ در سن ۹۴ سالگی درگذشت. پدرش جواهرساز بود. چون جواهرات را به سبک فرنگی می ساخت، او را مشهدی علی فرنگی ساز خطاب می کردند. تحصيلات دوره ابتدايی و متوسطه را در رشت گذراند و جزء اولين ديپلمه های گيلان بود. سپس به دانشسرای عالی راه يافت و در سال۱۳۱۴ در رشته علوم طبيعی و تربيتی فارغ التحصيل شد. پس از اتمام خدمت نظام وظيفه رهسپار کرمانشاه شد و به مدت ۵ سال در آن استان ماند و سپس به رشت مراجعت کرد. به دليل آشنايی کامل با زبان فرانسوی و مطالعات مداوم، کتاب «داروين چه مي گويد؟» را به سال ۱۳۲۲ تاليف و کتاب «راز وراثت» اثر ژان روستان را در سال ۱۳۲۳ ترجمه کرد.
تحصيلات و فعاليت های علمی
در سال ۱۳۲۴ با توجه به علاقهٔ زيادی که به زيست شيمی داشت، به موازات تدريس در دبيرستان البرز تهران در دانشکدهٔ داروسازی ثبت نام کرد و در سال ۱۳۲۸ با اخذ مدرک دکترای داروسازی، فعاليت خود را در تهيهٔ کتاب های درسی و کمی درسی متمرکز ساخت. استاد به سه زبان فرانسه، انگليسی و آلمانی آشنايی دارد. در سال ۱۳۳۹ با ترجمهٔ کتاب «سرگذشت زمين» تاليف جورج گاموف وی برنده جايزه سلطنتی شد. ترجمهٔ کتاب «روانشناسی فيزيولوژيک» که در سال ۱۳۴۸ انتشار يافت، موجب شد برای تدريس روانشناسی فيزيولوژيک به دانشگاه تهران دعوت شود. از آن پس در دانشگاه تهران، دانشسرای عالی و مدرسه عالی دختران به تدريس زيست شناسی و روانشناسی فيزيولوژيک پرداخت. وي از سال ۱۳۳۹ به مدت ۱۵ سال در دبيرستان رازی علوم طبيعی را به زبان فرانسوی تدريس کرد.
در سال ۱۳۴۱ مامور تاسيس سازمان کتاب های درسی شد و مدت دو سال رياست اين سازمان را به عهده داشت. خدمات درخشان او در سازمان کتاب های درسی فراموش نشدنی است؛ با تلاش او همهٔ کتاب های درسی ايران (از دورهٔ ابتدايی تا پايان دورهٔ متوسطه) تدوين و تاليف شد و با رسم الخط واحدی به چاپ رسيد. در سال ۱۳۶۰ به زادگاه خود بازگشت و همکاری خود را با انجمن داروسازان گيلان آغاز کرد و با بيش از ۶۰ سال تدريس در زمينه های مختلف زيست شناسی، فيزيولوژی و ژنتيک به عنوان «پدر زيست شناسی نوين ايران» معروف شد. استاد دکتر بهزاد پرکارترين نويسنده و مترجم کتاب های علمی در ايران است. تعداد تاليف ها و ترجمه هاي او به ۹۸ جلد کتاب می رسد که ۶۳ کتاب را به تنهايی و ۳۵ کتاب ديگر را به ياری همکاران دانشمند خود تاليف و ترجمه کرده است. آثار او عموماً مورد استقبال و توجه دانش پژوهان، دانشجويان و دانش آموزان قرار گرفته و برخی از تاليف ها و ترجمه های وی همانند «داروينيسم و تکامل» اکنون به چاپ دهم رسيده است. اغلب آثار استاد بهزاد توسط ناشران معتبر همانند بنگاه ترجمه و نشر کتاب، شرکت سهامی کتاب های جيبی، اميرکبير، خوارزمی، نيل، کتاب فروشی مرکزی و نيز انتشارات دانشگاه ها چاپ و منتشر شده است. علاوه بر آثاری که نام برده شد و نيز کتاب هايی که با همکاری ديگر استادان منتشر ساخته، صدها مقاله در زمينه های مختلف از وی به چاپ رسيده است. تا روزهاي پاياني عمر نيز با همکاری انجمن داروسازان، مجلهٔ «حکمت» حاوی آخرين اطلاعات پزشکی و داروسازی را در رشت منتشر می کرد.دکتر بهزاد، ساعت ۴:۳۰ عصر هشتم شهريور ۱۳۸۶ به دنبال يك بيماری چند ماهه كه حتی در روزهای آخر نيز او را از پا نيانداخت، در منزل شخصی خود در رشت درگذشت.
آثار
تاليفات
• بيولوژی برای همه
• آيا به راستی انسان زاده ميمون است؟ (چاپ ۴)
• بدن من (چاپ ۲)
• علوم سال سوم دبستان های کشور
• علوم سال چهارم دبستان های کشور
• نکاتي چند دربارهٔ ژنتيک (چاپ ۲)
• نکاتی چند دربارهٔ فيزيولوژی عمومی
• نکاتی چند دربارهٔ فيزيولوژی اعصاب و غدد داخلی (چاپ ۲)
• نکاتی چند دربارهٔ زيست شناسی (چاپ ۲)
• نکاتی چند دربارهٔ روانشناسی فيزيولوژيک
• داروينيسم و تکامل (چاپ ۹)
• گياه شناسی براي سال ششم طبيعی
• علم (چاپ ۴)
• روانشناسی حيوانی
• تئوری تکامل و روانشناسی (چاپ ۲)
• مغز آدمی از ديدگاه روانشناسی، جانورشناسی (در ۱۶ جلد)
• قانون جنگل
• ابعاد انسانی نوع آدمی
• بيوتکنولوژی
تاليفات با همكاری ديگران
• علوم سال اول راهنمايی
• علوم سال دوم راهنمايی
• علوم سال سوم راهنمايی
دوره کامل علوم طبيعی برای دبيرستان ها (۱۱ جلد)
ترجمه
• راز وراثت (چاپ ۲)
• قرن داروين (چاپ ۲)
• اسرار مغز آدمی (چاپ ۲)
• تن آدم (چاپ ۲)
• علم وراثت
• رمز تکوين
• اسرار بدن زندگی ما به چه موادی بسته است
• حيات و انرژی
• بيوگرافی پيش از تولد (چاپ ۲)
• فقط يک تريليون
• روانشناسی فيزيولوژيک (چاپ ۲)
• جهان از چه ساخته شده است
• سرگذشت زمين (چاپ ۴)
• جهان چگونه آغاز شد
• شناخت حيات
• زندگی گياهی - سرچشمهٔ زندگی (چاپ ۲)
• سرگذشت زيست شناسی
• زيست شناسی BSCS محدوديت های رشد (چاپ ۲)
• زمين در خطر (چاپ ۳)
• تکامل (سری طلايی)
• گياه شناسی (سری طلايی)
• کانی های جهان (سری طلايی)
• وراثت و طبيعت آدمی
• پاولف
• آيا به راستی مردان برتر از زنان اند؟
• جهان در سراشيبی سقوط
• دانشنامهٔ عمومی (جهان جانداران)
• شور هستی زندگی نامه داروين
• راز تندرستی
• آلرژی (زير چاپ)
• آسم (زير چاپ)
• درس نامه پزشكی پيشگيری و پزشكی اجتماعی ويرايش ۱۴ (ترجمه و ويرايش)
• زمينه روانشناسی هيلگارد(ويرايش ۱۴)-آخرين كار ترجمهی دكتر بهزاد كه در ارديبهشت ۱۳۸۶ چاپ شد.
لینک های سریع
